Gần 100 nhà vườn cùng gặp hiệp hội, doanh nghiệp, đơn vị kiểm nghiệm và công nghệ, thay vì tự tìm từng nơi để giải quyết nhu cầu sản xuất.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn

Một nhà vườn muốn biết đất có nguy cơ nhiễm Cadimi trong đất hay không. Người khác chưa quen chuyển nhật ký canh tác từ giấy lên điện thoại. Một số hộ lại cần nơi kiểm nghiệm chất lượng, trong khi hợp tác xã muốn tìm doanh nghiệp phù hợp với sản phẩm của thành viên.

Mỗi câu hỏi thuộc một lĩnh vực khác nhau. Và tại Hợp tác xã Nông nghiệp Thương mại - Dịch vụ Đoàn Kết, phường Buôn Hồ (Đắk Lắk), những nhu cầu ấy được đặt cùng lúc trước hiệp hội sầu riêng, doanh nghiệp, phòng kiểm nghiệm và đơn vị công nghệ. Các bên bắt đầu tìm cách kết nối hoạt động hỗ trợ quanh vùng nguyên liệu.

Mỗi mắt xích giải quyết một nhu cầu

Hợp tác xã Đoàn Kết đã có 5 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 85ha từ năm 2025. Theo Giám đốc Hàn Ngọc Cẩn, đợt đăng ký mới diễn ra giữa tháng 9/2026 thu hút khoảng 100 hộ quan tâm, tham gia, với khoảng 130 ha. Nếu tính cả diện tích cũ và mới, hơn 150 hộ sở hữu trên 200 ha sầu riêng đã tham gia vùng trồng của hợp tác xã.

Quy mô tăng kéo theo những nhu cầu mới. Hợp tác xã có thể tập hợp người dân và tiếp nhận vướng mắc, nhưng không thay thế được phòng kiểm nghiệm, doanh nghiệp hay đơn vị công nghệ để trả lời ngọn ngành băn khoăn của người dân. “Trước kia, khi chưa đồng hành cùng hiệp hội, hợp tác xã liên kết với một số công ty nhưng gặp những trục trặc nhất định”, ông Cẩn nói. Mỗi phần việc cần một đầu mối khác nhau, trong khi hợp tác xã phải tìm cách đưa những đầu mối ấy đến với thành viên.

Sự tham gia của Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk trở thành chất kết dính cho chuỗi kết nối. Đơn vị công nghệ trực tiếp xuống hướng dẫn người dân ghi chép. Phòng kiểm nghiệm giải thích việc lấy mẫu đất, nước, trái. Doanh nghiệp thu mua cho biết loại sản phẩm và thông tin họ cần. Hiệp hội đưa đến tất cả những gì nhà vườn cần, còn kết quả phụ thuộc vào cách mỗi đơn vị tiếp tục làm việc.

Ông Lê Ngọc Hải, Phó chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk cho rằng, vùng trồng cần được hỗ trợ đồng thời về thông tin, công nghệ, kiểm nghiệm và tiếp cận thị trường. Nếu từng phần việc tách rời, người dân khó sử dụng kết quả ở công đoạn này cho công đoạn tiếp theo.

Một trong những vấn đề nhận nhiều quan tâm nằm ở nhật ký canh tác. Nhiều người dùng điện thoại thông minh hằng ngày nhưng chưa quen ghi lại công việc trong vườn thành dữ liệu điện tử. Ông Minh Đức Uy, Phó giám đốc Công ty BVI cho biết, giải pháp của đơn vị có thể sử dụng qua Zalo, không cần cài thêm ứng dụng riêng. Sau khi xác nhận số điện thoại, người dùng có thể thấy thông tin khu vườn đã được số hóa.

Mỗi khi thực hiện một công việc, người trồng ghi một dòng ngắn và chụp hình tương ứng. Hộ chưa quen thao tác có thể ghi giấy trong giai đoạn đầu. Đơn vị công nghệ cùng hợp tác xã hỗ trợ chuyển thông tin lên hệ thống và hướng dẫn. "Giải pháp đã kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường", ông Uy chia sẻ.

Tuy nhiên, thông tin điện tử mới dừng ở phản ánh nội dung người trồng khai báo. Những chỉ tiêu về đất, nước hay sản phẩm vẫn cần được kiểm tra bằng phương pháp chuyên môn. Ông Võ Xuân Tài, Phó giám đốc phụ trách Chi nhánh Đắk Lắk, Công ty cổ phần Khoa học và Công nghệ Việt Xanh khuyến nghị, hình dáng, gai và màu vỏ không cho phép nhà vườn nhận biết bằng mắt thường mọi chỉ tiêu bên trong sản phẩm.

Tại cuộc trao đổi, bà Phạm Thị Phượng hỏi Cadimi bắt nguồn từ đất hay có thể liên quan đến quá trình canh tác? Ông Lê Văn Bình muốn biết căn cứ phân biệt cơm sầu riêng đạt và không đạt, thay vì chỉ dựa vào đánh giá bằng mắt khi mua bán. Những câu hỏi này cho thấy người trồng cần được giải thích cả cách lấy mẫu lẫn ý nghĩa của kết quả. Nếu mẫu được xác định đúng khu vườn và thời điểm lấy, kết quả kiểm nghiệm có thể bổ sung thông tin để hợp tác xã làm việc với thành viên, doanh nghiệp đánh giá nguồn hàng dự kiến tiếp nhận. Việc lấy mẫu, trả kết quả và sử dụng kết quả cho từng lô hàng vẫn cần được các bên thống nhất trong quá trình triển khai.

Doanh nghiệp mang yêu cầu thị trường trở lại vùng nguyên liệu. Bà Nguyễn Ngọc Phương Thảo, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Song Toàn Phát cam kết, đơn vị hướng tới sản phẩm có chất lượng ổn định thay vì chỉ thu gom số lượng. Từng kênh tiêu thụ có yêu cầu khác nhau nên không phải mọi loại hàng đều được tiếp nhận theo cùng một cách.

Như vậy, từng bên đều nhận một phần trách nhiệm trong chuỗi. Hợp tác xã tổ chức người trồng, đơn vị công nghệ hỗ trợ ghi nhận quá trình canh tác, phòng kiểm nghiệm cung cấp kết quả chuyên môn, doanh nghiệp nêu điều kiện thu mua. Cuộc gặp giúp các bên nhận diện những phần việc có thể nối với nhau, nhưng chưa đủ để khẳng định tất cả đã được thực hiện xuyên suốt.

Từ nhiều dịch vụ thành một chuỗi

Theo Giám đốc Hàn Ngọc Cẩn, trong niên vụ tới hợp tác xã sẽ đặt bảng nhận diện tại từng vườn, thể hiện vùng trồng và thông tin liên quan. Khi đơn vị chuyên môn hoặc doanh nghiệp đến làm việc, họ có thể xác định khu vườn ngay từ điểm vào. Hợp tác xã cũng dự kiến tiếp tục hỗ trợ những thành viên chưa quen ghi nhật ký trên điện thoại, thay vì chỉ hướng dẫn trong một buổi.

Những công việc này tạo điều kiện để việc truy xuất nguồn gốc có thể tới được từng sản phẩm. Ở đó, nhật ký giúp xác định quá trình canh tác của một khu vườn, thông tin khu vườn giúp xác định nguồn mẫu, kết quả kiểm nghiệm bổ sung căn cứ khi hợp tác xã và doanh nghiệp trao đổi về nguồn hàng. Yêu cầu của bên mua tiếp tục được chuyển lại cho người trồng để họ biết sản phẩm phải đáp ứng điều kiện nào.

Hiện các bên cung cấp thông tin trao đổi về nhu cầu và khả năng hỗ trợ. Với hơn 150 hộ và trên 200 ha dự kiến tham gia, Hợp tác xã Đoàn Kết dự kiến tiếp tục tổ chức hướng dẫn, lấy mẫu và làm việc với doanh nghiệp theo nhóm hộ gia đình. Cách tập hợp này giúp nhà vườn tiếp cận các đơn vị chuyên môn tại vùng trồng, thay vì mỗi hộ tự tìm một địa chỉ cho từng nhu cầu.

Dù vậy, phạm vi kết nối hiện nay vẫn còn thiếu những lực lượng đang tham gia thị trường sầu riêng, như người trực tiếp tìm hàng, gom hàng và đưa sản phẩm từ vườn đến cơ sở thu mua. Họ có mặt trong quá trình tiêu thụ nhưng chưa phải lúc nào cũng có vai trò rõ ràng trong hoạt động của vùng trồng.

Cùng với việc thuyết phục các thành phần này tham gia chuỗi, Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk kỳ vọng sẽ sớm kiểm chứng được sự kết nối đang thành hình qua từng công việc được thực hiện và từng kết quả trở lại khu vườn. Khi đó mới có thể đánh giá những dịch vụ riêng lẻ đã hỗ trợ nhau đến đâu trong một chuỗi sản xuất sầu riêng.