Nguồn: thesaigontimes.vn
Phát biểu tại cuộc điều trần tại Hạ viện Philippines hôm 6-10, Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines Francisco P. Tiu Laurel, Jr. cho biết, sẽ đề xuất kéo dài lệnh tạm dừng xuất khẩu gạo đến hết năm nay. Sau đó, Bộ Nông nghiệp sẽ xem xét cho phép nhập khẩu khoảng 300.000 tấn gạo trong tháng 1- 2026 trước khi tái áp đặt lệnh cấm nhập cho đến tháng 4-2026, khoảng thời gian nông dân bước vào vụ thu hoạch lúa.
“Chúng ta phải nhập khẩu gạo vào tháng 1-2024 để đảm bảo an toàn nguồn cung. Lượng gạo nhập khẩu của chúng ta, vốn đã dừng vào tháng Chín, ước tính sẽ cạn kiệt vào cuối tháng 11 và chúng ta sẽ sử dụng lượng gạo dự trữ trong nước vào tháng 12”, ông Tiu Laurel nói.
Trước đó, Tổng thống Philippines Marcos Ferdinand R. Marcos, Jr đã ra lệnh tạm dừng nhập khẩu gạo trong 60 ngày, bắt đầu từ ngày 1-9, để hỗ trợ nông dân Philippines trong mùa thu hoạch và bình ổn giá lúa. Lệnh tạm dừng nhập ban đầu dự kiến kết thúc vào ngày 2-11 và chỉ áp dụng cho gạo xay xát thường và gạo xay xát kỹ.
Bộ trưởng Nông nghiệp Tiu Laurel cho biết, Philippines, nước nhập khẩu gạo hàng đầu thế giới, đã nhập khoảng 3,5 triệu tấn gạo tính đến cuối tháng Chín, vượt mục tiêu nhập khẩu gạo năm nay 800.000 tấn.
“Chúng ta dự kiến nhập khẩu gạo ở mức 2,7 triệu tấn trong năm nay. Vì vậy, chúng ta đang dư thừa gạo. Khối lượng nhập khẩu hàng tháng chỉ nên vào khoảng 300.000 tấn, tương đương 3,6 triệu tấn mỗi năm”, ông nói
Năm ngoái, Philippines nhập khẩu khoảng 4,7 triệu tấn gạo.
Ông Tiu Laurel nói thêm Bộ Nông nghiệp đang bị “trói tay” trong việc quản lý nhập khẩu gạo sau khi luật thuế quan gạo được tự do hóa vào năm 2019, thay thế hạn ngạch nhập khẩu gạo bằng thuế quan.
“Chúng ta cần phải quản lý lượng gạo dự trữ và lượng gạo nhập khẩu so với sản lượng sản xuất trong nước. Việc tự do hóa hoàn toàn thị trường gạo khiến chúng ta rơi vào tình trạng này”, ông ám chỉ đến giá lúa trong nước giảm do lượng gạo nhập khẩu từ nước ngoài.
Bất chấp lệnh tạm dừng nhập khẩu gạo, giá lúa tại ruộng ở Philippines giảm 27,8% xuống còn 17,11 peso (7.760 đồng VN) /kg trong tháng Tám so với mức 23,71 peso/kg của năm ngoái, theo dữ liệu từ Cơ quan Thống kê Philippines.
Ông Tiu Laurel cho rằng cần phải điều chỉnh lượng gạo nhập khẩu và cần phải ưu tiên gạo nội địa. Các nhà hoạch định chính sách nên xem xét tăng thuế nhập khẩu gạo sau khi Tổng thống Marcos cắt giảm thuế nhập khẩu từ 35% xuống còn 15% cho đến năm 2028 để bình ổn giá gạo trong nước.
Theo Bộ trưởng Tài chính Philippines Ralph Gonzalez Rectom, quyết định gia hạn lệnh cấm nhập khẩu gạo đến cuối năm sẽ cho chính phủ đủ thời gian để xác định mức tăng thuế quan phù hợp, đồng thời tránh những cú sốc tiềm ẩn trên thị trường.
Quyết định gia hạn lệnh cấm nhập khẩu gạo đến cuối năm có thể mang lại lợi ích cho nông dân trong điều kiện thời tiết bình thường, nhưng những cơn bão gần đây đang đe dọa sản lượng trong nước, có thể làm suy yếu khả năng đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, Roy S. Kempis, giáo sư kinh tế nông nghiệp đã nghỉ hưu của Đại học Nông nghiệp Bang Pampanga cho biết.
“Việc gia hạn lệnh cấm nhập khẩu gạo có thể gây ra thảm họa nếu tính cả những tác động tiêu cực của điều kiện thời tiết”, ông nói.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Christopher V. Morales tiết lộ, Philippines có thể có khoảng 3,24-4,06 triệu tấn gạo vào cuối năm 2025, đủ để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước trong khoảng 85-106 ngày.
Trong khi đó, cựu Thứ trưởng Nông nghiệp Fermin D. Adriano bày tỏ lo ngại, việc tạm dừng nhập khẩu gạo có thể gây căng thẳng cho quan hệ thương mại của Philippines với các nhà cung cấp chính như Việt Nam. “Chúng ta nhập khẩu gần 90% lượng gạo từ Việt Nam,và vì hành động của chúng ta, nước này đang tìm kiếm thị trường thay thế”, ông nói.